De Vlaamse Topstukkenlijst bevat 549 zaken en wordt regelmatig verder aangevuld. Het zijn originele voorwerpen, liedjesteksten, kunstwerken… die een link hebben met de geschiedenis van Vlaanderen en daarom volgens een decreet het grondgebied niet mogen verlaten. Een aantal musea hebben het geluk zo’n Topstuk in hun rekken te hebben. Marijn Follebout van Verrassingen om de hoek neemt ons mee op sleeptouw.

1. Kromstaf van Ename

Waar? Provinciaal Archeologisch Museum Ename (Lijnwaadmarkt 20, Ename)
Waarom? De kromstaf van Ename is heel gedetailleerd gesneden uit ivoor. Het dateert uit de elfde eeuw en het behoorde toe aan de abt van de Benedictijner abdij aan de oever van de Schelde. Van de abdij resten nu enkel de grondvesten die je kan bezoeken. Dit bovenste stuk van de kromstaf werd pas in 1995 opgegraven in de kerk van Ename. Het is een van de pronkstukken in het archeologiemuseum over de duizendjarige geschiedenis van Ename.
www.pam-ov.be

2. Plantin-Moretusarchief

Waar? Museum Plantin – Moretus (Vrijdagmarkt 22, Antwerpen)
Waarom? Christoffel Plantijn (1520 – 1589) begon in 1555 op deze locatie met zijn drukkerij. Al snel werd het de belangrijkste drukkerij van de Lage Landen en even zelfs van de wereld. Niet verwonderlijk dat Unesco het museum erkent als cultureel werelderfgoed. Het archief van Plantin en zijn opvolgers Moretus is volledig bewaard, inclusief alle briefwisseling met auteurs. Ook de drukpersen staan er nog in originele staat. Het museum werd onlangs grondig vernieuwd waardoor het bezoek nu nog interactiever is.
www.plantinmoretus.be

3. Sacramentstoren Zoutleeuw

Waar? Kerk van Zoutleeuw, ingang via Groenplaats, Zoutleeuw
Waarom? In de kerk van Zoutleeuw in Vlaams-Brabant staan en hangen drie Vlaamse Topstukken. De 18 meter hoge Sacramentstoren (1552) hoort daar niet bij, maar springt wel het meest in het oog. De toren bevat liefst 200 taferelen uit de bijbel. De hele kerk bevat tal van religieuze topwerken. Dat komt omdat de Beeldenstorm in 1566 aan Zoutleeuw voorbijraasde.
www.zoutleeuw.be

4. Het Treurend Ouderpaar

Waar? Duitse militaire begraafplaats, Houtlandstraat, Vladslo (Diksmuide)
Waarom? Toen ik als zesjarige jongen met mijn grootvader deze begraafplaats bezocht, trof de eenvoud van dit beeld van Käthe Kollwitz me enorm. Ook door het verhaal achter het werk. De kunstenares verloor tijdens de Eerste Wereldoorlog haar 18-jarige zoon aan de IJzer. Pas in 1932 voltooide ze beide beelden. Voor mij staan de beelden symbool voor het treuren van alle ouders over de hele wereld om het verlies van hun kind: door een zinloze oorlog, een verschrikkelijk verkeersongeval, een chronische ziekte of zelfmoord. Het intense verdriet komt diep vanuit deze beelden naar boven borrelen en laat de kijker niet onberoerd.
www.bezoekdiksmuide.be

5. Gegraveerde rolsteen

Waar? Museum De Kolonie, Kolonie 77, Lommel
Waarom? Wie het kleine niet eert… De gegraveerde rolsteen is 13.000 jaar oud en daarmee het oudste kunstvoorwerp in Vlaanderen. Het staat symbool voor een vorm van cultuur van de jager-verzamelaar die toen in onze contreien rondliep. Het bijzondere steentje bevat markeringen, gleufjes, waarin een rode kleurstof is aangebracht.
www.museumdekolonie.com

(coverfoto Filip Dujardin)