63 procent van de handelaars zegt dat het belang van de solden in hun jaaromzet aanzienlijk kleiner is dan vroeger. Dat blijkt uit een bevraging van het Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen bij de start van de wintersolden. “De solden afschaffen is geen optie, maar fysieke winkels moeten hun meerwaarde bewijzen”, zegt retailexperte Katelijn Quartier.
Kerstlichtjes worden stillaan gedoofd en nieuwjaarsbrieven zijn voorgelezen: dat betekent dat het tijd is voor de wintersolden. Al decennialang kunnen we in België twee keer per jaar genieten van een maand lang solden, hét moment voor winkels om hun vaak seizoensgebonden voorraad de deur uit te krijgen. Kopers genieten hierbij van een fikse korting, voornamelijk op kledij.
Ook gisteren gingen de wintersolden weer van start, al gaat dat tegenwoordig met iets minder enthousiasme gepaard dan pakweg tien jaar geleden. Uit een bevraging van het Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen (NSZ) blijkt dat de soldenperiode in de ogen van de handelaars zelf heel wat pluimen heeft verloren. Bijna twee op de drie respondenten (63 procent) geeft aan dat de impact van de solden op hun jaaromzet aanzienlijk kleiner is dan vroeger. De wildgroei aan kortingen doorheen het jaar – vooral eigen aan internationale webshops – wordt aangewezen als de grootste boosdoener in het verhaal. Denk maar aan Black Friday, Singles Day, Internationale Vrouwendag, midseason sales, Valentijn…
“De tijd dat de solden dé motor van het jaar waren, ligt achter ons”, klinkt het bij Cedric Tack van NSZ. “De concurrentie van (buitenlandse) webshops is sowieso moordend voor onze fysieke winkels, maar de constante stroom van kortingen zet de marges van lokale ondernemers onder onhoudbare druk. Zij zitten gewrongen tussen consumenten die jagen op koopjes en stijgende exploitatiekosten.”
Vernieuwen
Weg met de solden, dan maar? “Zeker niet”, meent Isolde Delanghe, directeur bij Mode Unie, de federatie voor de zelfstandige modedetailhandel. “Volgens ons hebben de solden nog altijd hetzelfde nut als vroeger. In België geldt de wet dat winkeliers niet met verlies mogen verkopen. De vastgelegde zomer- en wintersolden vormen daar een uitzondering op. Deze wet zorgt voor een gelijk speelveld tussen alle winkels, groot en klein, zelfstandigen en ketens. Iedereen geeft op hetzelfde moment grote kortingen. Daarnaast is en blijft het de ideale manier voor handelaars om stockruimte vrij te maken voor het komende seizoen. Vooral in de modesector is dit belangrijk, want een dikke winterjas krijg je onmogelijk nog verkocht in de lente. En geloof mij, Belgen wachten écht nog altijd op de solden.”
Dat het niettemin moeilijke tijden zijn voor de retailsector, beseft Isolde Delanghe ook. “De wereld is klein geworden en er zijn heel veel opties voorhanden, dat is een feit. Daarnaast merken we dat het budget voor mode steeds kleiner wordt, omdat mensen meer geld uitgeven aan belevingen. Maar de digitalisering brengt ook veel kansen met zich mee. Vroeger bestond het klantenbestand van een boetiekje in een kleine gemeente enkel uit de omwonenden. Als je het nu goed speelt op sociale media en via webshops, kun je klanten vanuit het hele land aantrekken. Voldoende vernieuwen, veel diversiteit aanbieden en vooral zichtbaar zijn: dat is anno 2026 de sleutel tot overleven en zelfs tot succes, zéker als je de jongere generaties wil meekrijgen.”
Extra inspanning
Uit het onderzoek van NSZ blijkt ook dat twee derden van de handelaars geen extra inspanningen leveren om meer volk naar hun zaak te lokken tijdens de soldenperiode. “De marge is simpelweg te klein geworden om naast grote kortingen ook nog eens te investeren in extra omkadering”, meent Cedric Tack van NSZ. Maar volgens retailexperte Katelijn Quartier moeten fysieke winkels zich net meer dan ooit proberen te onderscheiden om shoppers ervan te overtuigen bij hén te winkelen in plaats van online. “De solden afschaffen is geen optie, maar de invulling ervan moet wel veranderen. Op vlak van prijs valt er amper nog te concurreren met de webwinkels, zeker als je de onethische shops als Shein en dergelijke mee in beschouwing neemt. De strijd om de goedkoopste te zijn is dus sowieso verloren”, stelt Quartier, die als professor retail design lesgeeft aan de faculteit Architectuur en Kunst van de UHasselt.
Ze benadrukt het belang van een unieke eigenheid. “Lokale zaken moeten zich onderscheiden in beleving en service. In het verleden was het voldoende om tijdens de solden alles gewoon op een hoop te gooien en de klanten hun ding te laten doen. Ik raad winkeliers aan om klanten ook in kortingsperiodes te helpen met het zoeken naar de juiste maat, advies te geven over welke stuks bij elkaar passen en misschien zelfs iets extra te doen om te zorgen voor een aangename sfeer in de winkel.” Dit alles kan volgens Katelijn Quartier zorgen voor een loyale klantenbasis, die dan ook op andere momenten terugkeert naar de winkel en zich minder laat verleiden door goedkope webshops. “Uiteindelijk shoppen de meeste mensen nog het liefst fysiek, waarbij ze een kledingstuk echt kunnen voelen, meteen kunnen passen en meenemen naar huis. De extra diensten die je levert, krijgen ze niet als ze online bestellen. Geef hen dus een reden om naar jouw winkel te komen en daar dan mogelijks 5 of 10 euro meer voor te betalen.” (Phebe Somers)
Steden willen handelaars ondersteunen
Leegstand doet de aantrekkingskracht van shoppingsteden afnemen, vindt een kwart van de door NSZ bevraagde retailers . Daarom is elke vorm van ondersteuning vanuit het gemeentebestuur meer dan welkom om van de solden een succes te maken. Wat doen de grote shoppingsteden om hun lokale handelaars een duwtje in de rug te geven? “Tijdens de solden eigenlijk weinig, want dan hebben ze onze hulp net het minste nodig”, lacht Wouter Allijns, schepen van Middenstand in Kortrijk. “Tijdens het jaar organiseren wij heel veel acties en evenementen om volk naar de stad, en dus ook naar de winkels te lokken. Vanaf eind maart is er zelfs elk weekend iets te doen. Leegstand gaan we tegen door in de toekomst een nog hogere aantrekkingspremie te voorzien voor wie iets opstart in de straten waar we merken dat het moeilijker gaat.” Ook in Gent zien ze geen tekort aan bezoekers in deze periode. “Toch promoten wij dit natuurlijk volop via al onze kanalen”, zegt schepen van Handel Sofie Bracke. “Maar het is vooral in de rest van het jaar dat we met koopzondagen, een collectieve modeshow, een gigantische stockverkoop en nog tal van andere evenementen Gent in de kijker zetten als authentieke winkel- en horecastad.” Van structurele leegstand hebben ze in de Arteveldestad naar eigen zeggen weinig last. In Antwerpen ligt dat anders. “De situatie is stabiel, maar we zien natuurlijk dat handel naar een virtueel platform blijft evolueren”, verklaart schepen van Middenstand Koen Kennis. “Mensen klagen daar vaak over, maar beseffen niet dat ze met hun eigen koopgedrag mede de schuld dragen. Met een leegstandstaks en systematische gesprekken met de vastgoedsector proberen we leegstand zoveel mogelijk in te perken. In drukke periodes ondersteunen wij handelaars op vlak van mobiliteit. We informeren mensen hoe ze het best naar onze stad komen en maken straten autovrij waar nodig. Verder verkopen handelaars zichzelf veel beter dan wij dat voor hen kunnen doen!”